Orientacyjny przyrost masy ciała w ciąży bliźniaczej 16-20,5kg* Zalecenia według Instytute of Medicine and National Research Council.

Pomiar składu ciała w ciąży

Bardziej precyzyjną metodą oceny sylwetki jest pomiar składu ciała, przede wszystkim ilości tkanki tłuszczowej, jednak potrzebny jest do tego analizator składu ciała (nie powinno się dokonywać pomiaru w ciąży) lub fałdomierz.

Jeżeli znana jest wartość ilości tłuszczu w ciele kobiety przed poczęciem, warto sugerować się tym pomiarem (dla kobiet prawidłowa ilość tłuszczu to 20-25%). Przyrost masy ciała powinien być kontrolowany, najlepiej ważyć się raz w tygodniu, rano na czczo i dodatkowo na każdej wizycie u ginekologa odnotowując wartości w karcie ciąży. Nie jest wskazane, aby był zbyt mały ani zbyt duży w stosunku do zaleceń. Każda kobieta ma jednak indywidualne predyspozycje, które należy uwzględnić.

Prawidłowa masa ciała noworodka

Przeprowadzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) badania wykazały, że urodzeniowa masa ciała 3,1-3,6 (średnio 3,3kg) jest związana z optymalnym rozwojem płodu. Na prawidłową masę ciała noworodka miał wpływ optymalny przyrost masy ciała matki w ciąży, wynoszący 10-14kg.

Aby przybieranie kilogramów było korzystne zarówno dla matki jak i dziecka powinno odbywać się w stabilnym tempie, co ma takie samo znaczenie jak ilość przybranych kilogramów. Podczas życia płodowego dziecko potrzebuje stałego dopływu składników pokarmowych i kalorii, jeśli dostawy te nie są równomierne – nie pokryją tego zapotrzebowania, szczególnie w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Miarowe zwiększanie masy ciała ma również znaczenie dla kobiety ciężarnej. Organizm kobiety ma wówczas szansę stopniowo przyzwyczajać się do fizycznego obciążenia związanego z tym procesem, a skóra może rozciągać się równomiernie (aby uniknąć rozstępów). Równomierne nie oznacza jednak równego rozłożenia przyrostu kilogramów. W I trymestrze (kiedy dziecko jest wielkości od ziarenka maku do dużej śliwki) zaleca się przyrost masy ciała od 0,5 do 2kg.

Zapotrzebowanie energetyczne kobiet w ciąży

Warto od początku ciąży kontrolować masę ciała, aby uniknąć zbyt dużego przyrostu kilogramów w I trymestrze. Jeśli kobieta ma silne mdłości, może nawet schudnąć. Nie powinna jednak stracić więcej niż 2kg w I trymestrze ciąży. W II trymestrze dziecko rośnie dość szybko – zapotrzebowanie energetyczne u kobiety wzrasta o 360kcal. W trymestrze III natomiast tempo wzrostu dziecka jest największe, wówczas kobieta powinna spożywać o 475kcal więcej w stosunku do zapotrzebowania przed ciążą. Zalecane tygodniowe przyrosty masy ciała w II i III trymestrze ciąży

Na całkowity przyrost masy ciała kobiety pod koniec ciąży składają się:

• około 3,5 kg – masa ciała dziecka,
• około 1-1,5 kg – macica,
• około 1-2 kg – piersi,
• około 1-1,5 kg płyn owodniowy,
• około 0,5-1 kg łożysko,
• około 1,5-2 kg – krew i dodatkowe płyny,
• około 2-4 kg dodatkowa tkanka tłuszczowa, wyścielająca jamę brzuszna, chroniąc płód oraz stanowi energetyczny materiał zapasowy na czas karmienia piersią.

Zbyt duży przyrost masy ciała w ciąży

Nadmierne tycie w trakcie ciąży zwiększa ryzyko długoterminowej otyłości oraz chorób współistniejących zarówno u matki jak i u dziecka. Ponadto przyczynia się do bólów kręgosłupa, obrzęków nóg, powstawania żylaków i hemoroidów. Nadmierny przyrost masy ciała w ciąży, a także nadwaga i otyłość przed ciążą mogą być przyczyna powikłań ciążowych, m.in. cukrzycą ciężarnych, nadciśnieniem tętniczym, zbyt dużą masą urodzeniową czy porodem przedwczesnym.

Zbyt niski przyrost masy ciała w ciąży

Zbyt niski przyrost masy ciała w ciąży z kolei związany jest często z niską masą urodzeniową noworodków, która zwiększa umieralność i chorobowość okołoporodową, może być przyczyną problemów rozwojowych okresu dziecięcego, a także należy do czynników ryzyka chorób układu krążenia, cukrzycy, nadciśnienia w późniejszym wieku. Odchudzanie w ciąży jest zabronione! Grozi poważnymi następstwami- zwiększa ryzyko niedożywienia płodu, co może skutkować wadami rozwojowymi płodu, w tym wadami układu nerwowego. Tak więc warto śledzić to co wskazuje waga, jeśli kobieta nie kontroluje swojej masy ciała w ciąży, może całkowicie zboczyć z kursu. W tym szczególnym czasie kobiety powinny pamiętać o mądrym powiedzeniu: „Jedz dla dwojga nie za dwoje”.

Dietetyk Ewelina Chudy

Literatura
1.    Murkoff H., Mazel S. W oczekiwaniu na dziecko. Dom Wydawniczy REBIS, Poznań, 2016r.
2.    Świątkowska D. Poradnik żywienia kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, „1000 pierwszych dni dla zdrowia”.
3.    Mrzygłód S. Wpływ odżywiania matki na rozwój płodu. Probl. Hig. Epidemiol. 2007.

Artykuł Jaki jest prawidłowy przyrost masy ciała kobiety w ciąży? pochodzi z serwisu Dietetyk Ewelina Chudy - Szczecin.

W ciele kobiety ciężarnej powstaje nowa istota – rozwija się dziecko. Zadziwiające jak wiele potrzeba, aby ten proces przebiegał prawidłowo. Na szczęście natura znakomicie wykonuje swoje zadanie. Oczywiście kobieta w tym szczególnym czasie ma ogromny wpływ na prawidłowy rozwój swojego dziecka.  Styl życia, w szczególności utrzymanie prawidłowych nawyków żywieniowych, to jeden z pierwszych i najlepszych prezentów jakie może dać swojemu maleństwu. To prezent, który nie tylko zapewni mu zdrowy start po narodzinach, będzie również owocował przez całe jego życie.

Życie płodowe najważniejszym okresem rozwoju

Życie płodowe to jeden z najważniejszych okresów rozwoju ludzkiego organizmu – to czas programowania żywieniowego. Wpływ niekorzystnych czynników środowiskowych, w tym niedobór lub nadmiar składników pokarmowych prowadzi do trwałych modyfikacji procesów metabolicznych i hormonalnych, które mają wpływ na zdrowie dziecka. Nieprawidłowe żywienie przyszłej mamy zmienia metabolizm i przebieg procesów fizjologicznych, skutkując rozwojem szeregu powikłań metabolicznych i sercowo -naczyniowych u jej potomka w okresie dorosłości.

Korzyści płynące z prawidłowej diety w ciąży:

Nie tylko dziecko skorzysta, jeśli kobieta będzie dbała o swoją codzienną dietę. Wartościowe jedzenie zwiększa prawdopodobieństwo bezpiecznego przebycia ciąży, m.in.:

• uniknięcie powikłań takich jak niedokrwistość, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca ciążowa;
• ma wpływ na przyjemny przebieg ciąży –  chociażby zmniejszenie porannych nudności, zmęczenia, zaparć czy zgagi;
• pomaga osiągnąć stan równowagi emocjonalnej – łagodzenie huśtawki nastrojów;
• sprzyja prawidłowym przyrostom masy ciała w ciąży – zapobiega nadmiernemu odkładaniu tkanki tłuszczowej;
• zwiększone szanse na terminowy poród- niedobory składników odżywczych mogą przyśpieszyć poród;
• szybszy powrót do sił po porodzie – dobrze odżywiony organizm łatwiej się regeneruje, szybciej traci przybrane w ciąży kilogramy.

Najlepiej zacząć stosować prawidłowe zasady żywienia już na etapie planowania ciąży. Przede wszystkim dieta powinna być urozmaicona. Monotonne spożywanie codziennie tych samych dań zwiększa ryzyko niedoborów żywieniowych.

Jakich zasad przestrzegać będąc w ciąży?

Polecam zacząć od prostych i podstawowych zasad prawidłowego żywienia, mianowicie:

• Spożywać śniadanie do 1h od momentu przebudzenia (nie jadać obfitej i późnej kolacji, aby uniknąć braku apetytu na śniadanie);
• Jeść 5 razy dziennie co 2,5-3h (3 podstawowe posiłki i 2 przekąski);
• Pić najlepiej 2-2,5 litra płynów dziennie (herbaty owocowe, ziołowe, soki owocowe i warzywne bez cukru), w tym woda powinna stanowić 1-1,5l;
• Jadać 500g (najlepiej na śniadanie, obiad i kolację) warzyw i 300g owoców dziennie (najkorzystniej zjeść je na drugie śniadanie lub podwieczorek);
• Korzystać z pełnoziarnistych produktów zbożowych – chleb razowy, kasze gruboziarniste, brązowy ryż, razowe makarony (mają w sobie dużo więcej wartości odżywczej niż białe – mocno oczyszczone zboża);
• Sięgać codziennie po mleko i/lub jego przetwory (jeżeli nie spożywasz nabiału pamiętaj o innych źródłach pełnowartościowego białka i wapnia);
• Wykorzystywać różne źródła białka (ryby, mięso, jaja nasiona roślin strączkowych);
• Stosować tłuszcze roślinne (oliwę z oliwek, olej rzepakowy, olej lniany);
• Ograniczać spożywanie słodyczy! Lepiej okazjonalnie zjeść domowe ciasto niż kupne batoniki czy ciasteczka;
• Całkowicie zrezygnować z produktów typu fast-food – „puste kalorie” nie przynoszą żadnych korzyści rozwijającemu się dziecku, wręcz przeciwnie sztuczne substancje chemiczne zawarte w tego typu produktach szkodzą w prawidłowym rozwoju;
• Ograniczać stosowanie soli i produktów, które ją zawierają (w rozsądnych ilościach sięgać po sól morską, potasową lub himalajską);
• Picie kawy ograniczyć do jednej filiżanki dziennie lub całkowicie  ją wyeliminować (kofeina przenika przez łożysko i działa niekorzystnie na płód, w organizmie noworodka może utrzymywać się nawet do 100h);
• Zrezygnować ze spożywania alkoholu (nie ma bezpiecznej dawki alkoholu dla kobiet w ciąży);
• Pamiętać o suplementacji folianami i witaminą D;
• Jeśli kobieta spodziewa się bliźniaków, powinna zwrócić szczególna uwagę na sposób żywienia, w ciąży bliźniaczej metabolizm jest wyższy niż pojedynczej-organizm potrzebuje jeszcze więcej makro i mikroskładników pokarmowych;
• Nie odchudzać się. Głodząc siebie, głodzi się dziecko – płód potrzebuje systematycznego odżywiania w stałych odstępach czasu. Pamiętajmy, siła woli (szczególnie, gdy jest się we dwoje) ma ogromne znaczenie. Liczy się każdy kęs. To tylko dziewięć miesięcy, by poprzez prawidłowe posiłki dać swojemu dziecku możliwie najlepszy start do życia.

Literatura:
1.    Murkoff H., Mazel S. W oczekiwaniu na dziecko. Dom Wydawniczy REBIS, Poznań, 2016.
2.    Świątkowska D. Poradnik żywienia kobiet w ciąży, Instytut Matki i Dziecka, „1000 pierwszych dni dla zdrowia”.
3.    Wierzejska R. Wpływ spożycia kofeiny na przebieg ciąży i rozwój płodu. Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 5, zeszyt 2, 110-113, 2012.

Artykuł Dlaczego warto dbać o dobre nawyki żywieniowe w ciąży? pochodzi z serwisu Dietetyk Ewelina Chudy - Szczecin.